آنها را رها کنید
استارتآپ در دنیای اعراب
08:00
استارتآپها میتوانند جرقه رشد اقتصادی را در هر جایی بزنند. فضای رشد آنها در کشورهای در حال توسعه با کشورهای توسعهیافته نیز بسیار متفاوت است. در این گزارش با محیط رشد استارتآپ در کشورهای عربی آشنا میشوید.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
«آیا بیروت میتواند سیلیکونولیِ خاورمیانه باشد؟» این پرسشی بود که یکی از وبسایتهای خبری لبنانی در سال 2015 مطرح کردهبود. بیروت جمعیتی تحصیلکرده دارد و فرهنگ آن نسبتاً آزاد و لیبرال است، نظام بانکی آن نیز بسیار گسترده است؛ به همین خاطر تصور میشود که بیروت میتواند به هاب استارتآپهای اینترنتی در منطقه خاورمیانه تبدیل شود. اما در این بین یک مشکل جدی و بزرگ وجود دارد. تونی فادل کارآفرین لبنانی- امریکایی که در ساخت آیپاد مشارکت داشت در ماه نوامبر در یک سخنرانی گفت: «باید این را بپذیرید؛ وضعیت اینترنت در لبنان افتضاح است.» این کشور به خاطر سوءمدیریتهای دولتی، یکی از ضعیفترین سرعتهای اینترنت را در جهان دارد.
مردان و زنان در سالهای اخیر در نقاط مختلف خاورمیانه محصولات و کالاهای جدیدی را ابداع کردهاند و شرکتهای جدیدی را خلق کردهاند که باعث شده برخی تصور کنند کشورهای خاورمیانه میتوانند مانند کشورهای امریکایی و اروپایی به محلی برای رشد استارتآپها تبدیل شوند. این کارآفرینها به ظرفیت بالقوهای برای رشد اقتصاد این منطقه تبدیل شدهاند. اقتصاد در منطقه خاورمیانه از کاهش رشد اقتصادی و افزایش نرخ بیکاری بهویژه در میان جوانان آسیب میبیند. اما خیلی ناراحتکننده است که موانع بسیاری بر سر راه این کارآفرینها قرار دارد. ناراحتکنندهتر این است که بسیاری از موانع را دولتها بر سر راه کارآفرینان قرار میدهند. هیچ نقطهای در خاورمیانه نمیتواند حتی به سیلیکونولی اندکی شباهت داشتهباشد. وضعیت آن کاملاً متفاوت است. اما اکنون وضعیت روبهبهبود است و پیشرفتهایی حاصل شدهاست. این را کارآفرینها نیز در این منطقه میگویند.
برای اینکه بتوانید مشکل استارتآپها را در این منطقه به خوبی درک کنید کافی است تصور کنید آنها سقوط کنند یا با شکست روبهرو شوند. این اتفاقی است که در همه نقاط دنیا میافتد و بسیاری از استارتآپها به جای اینکه به موفقیت دست پیدا کنند ناگهان با شکستهای بزرگی روبهرو میشوند. اما در کشوری مانند مصر که هیچ قانونی برای ورشکستگی وجود ندارد، یک شکست ساده میتواند منجر به زندان رفتن کارآفرین شود. اگر بدهیها هیچگاه پرداخت نشود، فرد احتمالاً مجبور میشود برای همیشه در زندان زندگی کند. تعطیلی یک شرکت در این منطقه بین 5 تا 10 سال زمان میبرد و به کاغذبازیهای زیادی نیاز دارد. کسانی که نجات پیدا میکنند و کسبوکار خود را راه میاندازند نیز چارهای ندارند جز اینکه هرروز قوانین جدید را رصد کنند و دیگر استارتآپهای مانند خود را در نظر داشتهباشند تا بتوانند خود را با هر تغییر احتمالی وفق بدهند یا وضعیت مطلوبتری برای خود ایجاد کنند. مثلاً آنها دائم باید ببینند استارتآپهای مشابه برای استخدامیهای خود چه کاری میکنند.
خصومت با استارتآپها
در کشورهایی به جز مصر هم قصه به همین شکل است. مثلاً در کشورهای اردن و لبنان که ادعا میکنند فضایی دوستانه برای استارتآپها ایجاد کردهاند، راهاندازی یک کسبوکار استارتآپی واقعا دشوار است. قوانین کار در این منطقه به گونهای است که استخدام و اخراج کارگران بهویژه خارجیها را بسیار دشوار کردهاست. جالب است که مدرسهها اصولاً نمیتوانند با آموزشهای تحصیلی خود، مهارتهای لازم را به افراد بیاموزند و به همین خاطر به کارگران خارجی نیاز دارند اما باز هم این کار صورت نمیگیرد یا با سختیهای بسیار زیادی همراه است. استارتآپها در خاورمیانه در مورد مالیات نیز با مشکلات بسیاری همراه هستند. مدلهای مختلف توسعهای در این منطقه معمولاً به درستی درک نمیشود. البته دولتها اخیراً تلاش دارند پول بیشتری را به سیستم خود تزریق کنند و از این طریق از استارتآپها حمایت کنند. برای مثال لبنان یک بسته 400میلیون دلاری برای تشویق افراد در یک بازه زمانی 4ساله در نظر گرفتهاست. اما ترسها و نگرانیهایی نیز در مورد ایجاد حباب وجود دارد. متأسفانه ماهیت اکثر دولتها در این منطقه سرکوبگر است و مانع پیشرفت و حتی راهاندازی استارتآپها میشود. بسیاری از منتقدان این دولتها را به خاطر فرار مغزها سرزنش میکنند و معتقدند همین قوانین باعث شده مغزها از کشورهای خودشان فراری شوند. به نظر میرسد تا سیلیکونولی شدنِ بیروت راه درازی ماندهاست.
آخرین اخبار اتاق بازرگانی ، صنایع ، معادن و کشاورزی تهران